tedvanlieshout.web-log.nl

Gouden Lijst is er!

Gisteren ben ik bij Gregor’s Lijsten de Gouden Lijst op wezen halen in Spankeren, bij Dieren, bij Arnhem. De eigenaar, Gregor, haalde me van het station en leidde me rond in de loods waar zijn bedrijf gevestigd is. Beneden is het atelier waar twee mannen en een jonge vrouw lijsten aan het maken waren. De een was aan het zagen, de ander was ornamenten aan het bevestigen en het meisje bracht bladgoud aan – jazeker: Gregor’s Lijsten maakt lijsten die van echt goud zijn. Hij doet dat onder andere voor musea en die lijsten zijn dus klassiek, hoewel ik ook moderne lijsten heb gezien. Allemaal beldschoon. Ik zag piepkleine lijsten, maar ook immens grote, en dan bedoel ik in de orde van drie bij vier meter. Die lijsten zien er, als ze klaar zijn, niet nieuw uit, want dat past natuurlijk niet bij een klassiek schilderij. Ze zien eruit alsof ze even oud zijn als het schilderij waarvoor ze gemaakt worden, maar dan zonder het idee dat het namaak is. In de toonzaal die Gregor bij zijn bedrijf heeft liet hij me exemplaren zien waarvan ik overtuigd was dat het antiek was, maar in werkelijkheid had hij ze zelf gemaakt. Ik was erg onder de indruk.

De specialiteit van Gregor’s Lijsten is het maken van museale lijsten. Het gebeurt regelmatig dat een lijst rond een schilderij van bijvoorbeeld Rembrandt aan vernieuwing toe is en Gregor maakt dan een lijst die volledig past bij het werk en bij de tijd waarin het schilderij is gemaakt. Een geweldig beroep en een prachtig vak. Binnenkort gaat hij naar de Hermitage in Sint Petersburg om de mensen daar te leren hoe ze schilderijen op moeten meten ten behoeve van lijsten, want dat is al een aantal keer fout gegaan, en het is natuurlijk een ramp als je een prachtig oud schilderij hebt en je hebt er speciaal een dure lijst bij laten maken en dan klopt het formaat niet.

Ook de Gouden Lijst ziet er niet nieuw uit, maar vanwege de aard van de Gouden Lijst – het is een prijs om mee te pronken en niet een lijst die bedoeld is om de schoonheid van een schilderij mee te accentueren – is hij niet zo dóórbehandeld als een museumlijst.

Hier zie je, in detail, de onderkant van de Gouden Lijst (klik erop voor een vergroting). Het is een Venetiaanse lijst. Ik ben ontzettend trots dat we hem als prijs mogen aanbieden aanstaande zaterdag. Maar als de dichters niet hun best doen, houd ik hem lekker zelf! :-)

De Gouden Lijst 2010

Vandaag een drukke dag voor de boeg. Morgen en overmorgen trouwens ook, want de Middag van het Kinderboek nadert nu razendsnel en op het laatste moment moet altijd nog van alles gebeuren. Eerst om 9 uur vanochtend een vergadering en dan met de trein naar Dieren, in de buurt van Arnhem, om in Spankeren de Gouden Lijst op te halen, die net als vorig jaar door Gregor’s Lijsten is gemaakt. Op de foto is-ie nog niet helemaal af, want onderin ontbreekt het plaatje waarop staat dat het de Gouden Lijst is. Prachtig is hij, niet? Gelukkig is hij niet zo groot als hij op de foto lijkt, want anders kon ik hem niet sjouwen – en dat geldt dan straks natuurlijk ook voor de winnaar van de voordrachtwedstrijd die onderdeel uitmaakt van de MvhK. Volgens mij is het een Venetiaanse lijst, speciaal voor deze gelegenheid met de hand gemaakt, maar of hij inderdaad Venetiaans is zal ik vanmiddag wel van Gregor zelf horen.

Het programma van de MvhK'10

Hoe ziet het programma van De onafwendbare ondergang van het o zo vertrouwde boek door de komst van het allesverwoestende e-book? eruit? De hoofdmoot van de Middag van het Kinderboek (aanstaande zaterdag om half 2 in de Amsterdamse OBA; scroll naar onderen voor de uitnodiging en zie daar hoe je aan gratis toegangskaarten komt) bestaat uit mensen uit verschillende geledingen van het boekenvak die praten over wat zij verwachten van het e-book, maar ook waar ze ongerust over zijn. Het gaat niet om ellenlange lezingen, maar korte redes en columns die gezamenlijk een overzicht bieden van hoe de keten van schrijver tot lezer, via uitgever, distributeur, boekhandel en bibliotheek, over het digitale tijdperk denkt. (Klik op het plaatje om het overzicht van de keten groter te maken.)

Maar de middag begint met schrijver Hans Hagen, die komt vertellen wat er het afgelopen jaar, sinds de eerste Middag van het Kinderboek is gebeurd. Hij vertelt onder meer hoe het staat met het Modelcontract voor Kinderboeken.

Vervolgens verwoordt Marcel Möring de mening van een aantal verontruste schrijvers. Möring is betrokken bij c-Shed van Leon de Winter, die zelf de mogelijkheid wil bieden om e-boeken te verkopen in plaats van dat over te laten aan uitgeverijen.

Gert Gerrits van de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers en Vincent van den Eijnde, directeur van Pictoright, komen vertellen over wat het e-book voor illustratoren en vormgevers kan betekenen. Met de komst van iPad is duidelijk geworden dat het beeld al vóór het e-book ingeburgerd is onlosmakelijk deel zal uitmaken van het digitale boek.

Rian Visser is een kinderboekenschrijver en vormgever die al volop bezig is met het digitaal maken en aanbieden van haar werk. Ze licht onder meer het gebruik van het digibord toe.

Marieke Woortman is uitgever bij Van Goor en ze komt vertellen over het “verappen” van vijf prentenboeken.

Paulien Loerts is directeur operatie en innovatie bij WPG (uitgeverijen als Leopold, Ploegsma, Querido en Zwijsen behoren tot dit concern) en geeft haar persoonlijke mening over de rol van uitgevers in het e-booktijdperk.

Patrick Steenvoorden of een andere medewerker van het Centraal Boekhuis (dat is op dit moment nog niet bekend) gaat in op hoe het Centraal Boekhuis zichzelf ziet in een tijd dat er wellicht helemaal geen opslagplaats voor boeken meer nodig is.

Eppo van Nispen tot Sevenaer is de nieuwe directeur van de CPNB en hij komt zich, als het ware, voorstellen. Dat doet hij door zijn visie te geven op het e-book.

Ineke Verkaaik is boekhandelaar en bestuurslid van de Boekbond en zij verwoordt haar standpunt vanuit die twee invalshoeken. Ze laat ook een filmpje zien (is nog in de maak, dus ik kan niet vertellen waar het precies over gaat).

Peter van Eijk is directeur van Bibliotheek.nl en zal vertellen hoe de bibliotheken kijken naar het tijdperk van het e-book. 

Het tweede element van de Middag van het Kinderboek bestaat uit zeven jonge/beginnende dichters, die tussen de bedrijven door ieder twee eigen gedichten voorlezen plús een verplicht gedicht van een andere dichter. Dat laatste gedicht krijgen ze pas op de middag zelf aangereikt, zodat ze er niet op kunnen oefenen. Op die manier kan de zaal, die de voordrachten beoordeelt, goed horen wie het goed doet en wie wat minder. De Gouden Lijst gaat naar de winnaar die door het publiek – overwegend kinderboekenmakers en mensen met een bijzondere belangstelling voor kinder- en jeugdboeken – wordt gekozen. Daarmee blijft de Gouden Lijst, net als vorig jaar, een vakprijs.

Behalve de Gouden Lijst wordt ook de Leesgoedprijs uitgereikt. Deze prijs van het tijdschrift Leesgoed wordt overhandigd door hoofdredacteur Herman Verschuren. Eerdere winnaars waren de redactie van kunst- en poëzietijdschrift Boekie-Boekie (2007), oud-uitgever Norbert Vrancks (2008) en de vorig jaar overleden Paul Vierboom van de Oscar Romeroschool in Rotterdam (2009). De winnaar van de prijs van 2010 is nog niet bekendgemaakt.

Een uur poëzie in Tilburg

Het seizoen begint weer, Na twee maanden rust heb ik vandaag mijn eerste optreden en wel in Tilburg. Het is meteen een soort vuurdoop, want ze hebben me gevraagd voor een poëzievoordracht van bijna een úúr. Wie poëzieoptredens kent, weet dat men in de regel meerdere dichters achter elkaar zet die ieder een minuut of tien voorlezen. Leest een van hen saai voor, dan ben je er als toehoorder in ieder geval na tien minuten weer vanaf en kan de volgende dichter proberen om je uit de slaap te houden. - Ik heb wel bewondering voor publiek dat naar dichters luistert, want vaak zijn dichters, laat ik het maar gewoon zeggen, best wel sáái. Ze steken hun neus in hun boek, beginnen te lezen en kijken niet meer op of om. Dát willen ze niet in Tilburg en daarom hebben ze mij gevraagd. Heel verstandig van ze. :-)

Maar ik ben óók gewend dat ze me, in ieder geval voor volwassenen, vragen voor maximaal een kwartier, dus een úúr poëzie brengen is best pittig. En een uitdaging. Gelukkig heb ik een gevarieerd repertoire, waardoor ik meer afwisseling kan aanbrengen dan reguliere dichters en bovendien kan ik er tekeningen bij maken en plaatjes bij laten zien. Ik ga waarschijnlijk ook een stukje proza voorlezen om nog wat meer variatie aan te brengen in het programma. Ik denk zelf dat het erg leuk wordt en ik heb er veel zin in, niet in het minst omdat ik kan voordragen zonder de hele tijd de tijd in de gaten te hoeven houden.

Na dat uur treed ik nog een half uur op in de bibliotheek, maar ik verwacht dat dat meer voor kinderen is, terwijl het lange programma meer voor volwassenen is bedoeld.

Het is allemaal in het kader van Boeken rond het Paleis in het centrum van Tilburg. Als ik terugben vertel ik wel hoe het was.

 

Vrijwilligers gezocht

De Middag van het Kinderboek kan nog wel een paar vrijwilligers gebruiken. Dan weet je in ieder geval zeker dat je binnenkomt! :-) De werkzaamheden bestaan voornamelijk uit het opvangen van publiek. Aanmelden kan via tedvanlieshout&hetnet.nl. Vergeet niet het &-teken te vervangen door het @-teken.

Gouden Boekjes

(Klik voor vergroting)

Laatste Middag van het Kinderboek?

De voorbereidingen voor de Middag van het Kinderboek op 4 september verlopen soepel, maar toch heb ik een paar zenuwachtige dagen achter de rug. Begin deze week hoorde ik dat er maar 43 mensen een kaartje hebben "gekocht" (de kaartjes zijn gratis, maar je moet ze wel via de site van de OBA bemachtigen, vandaar dat er "gekocht" staat). Dat is veel minder dan verwacht, dus ik ben een nieuwe mailing op gaan zetten en daar heb ik twee dagen aan zitten werken. Ik hoopte op die manier extra bezoekers naar de Middag te trekken. Gisteren vroeg ik hoe de nieuwe stand was. 45. Toen zonk de moed me wel in de schoenen, want als er maar 45 mensen komen, is het duidelijk dat er eigenlijk niet echt bestaansrecht is voor de Middag van het Kinderboek. Dus ik dacht gelaten: nou ja, dat is het dan; we doen deze Middag van het Kinderboek nog en dan is het afgelopen.

Vandaag kreeg ik bericht dat er verkeerd is gekeken. Er zijn inmiddels meer dan 200 kaartjes weg voor de MvhK, dus met nog een week te gaan zijn er nog maar 50 over! - Gek, maar ik heb ineens weer heel wat meer energie!

KB gaat door

De Koninklijke Bibliotheek wil oude kranten digitaliseren en op internet zetten, waaronder ook antisemitische uitgaven als Volk en Vaderland uit de oorlog. Nu zijn er organisaties die dat niet willen en overwegen om de KB te laten vervolgen wegens het aanzetten tot haat.

Ik vind dat de KB terecht doorgaat met het publiek ter beschikking stellen van deze oude kranten. Van de geschiedenis kun je alleen leren als je die niet vergeet, en dat betekent dat je kennis daarover toegankelijk moet maken en houden. Door te trachten die teksten door middel van censuur te onthouden aan het publiek, zoals sommige instellingen proberen, tracht je niet alleen kennis in te perken, maar onthoud je ook mensen het inzicht hoe zulke ontwikkelingen tot stand zijn gekomen, komen en zullen komen.

Programma Middag van het Kinderboek 2010

Dit is het programma voor de Middag van het Kinderboek op 4 september in de OBA te Amsterdam. Mensen uit verschillende geledingen van boekenvak komen in korte lezingen en columns vertellen hoe ze aankijken tegen het e-book. Daartussendoor strijden zeven jonge dichters in een voordrachtswedstrijd met elkaar om de Gouden Lijst. Tevens wordt de Leesgoedprijs uitgereikt.

De toegang is gratis, maar het is wel raadzaam om toegangskaarten te hebben. Die zijn heel makkelijk te verkrijgen. Je gaat naar http://www.oba.nl/agenda en scrollt naar 4 september. Daar klikken, je logt in - dat kan gewoon eenmalig - met je emailadres en een zelfgekozen wachtwoord, je vult gegevens in en vervolgens krijg je een email met je toegangskaarten.

Jaarlijkse studiedag Werkgroep Onderzoekers Jeugdliteratuur

Op vrijdag 5 november 2010 organiseert de Nederlands / Vlaamse Werkgroep Onderzoekers Jeugdliteratuur haar traditionele jaarlijkse studiedag in samenwerking met de Nederlandse en Vlaamse IBBY-sectie. De studiedag vindt plaats bij de Universiteit van Tilburg.

 

Tijdens de studiedag wil de Werkgroep aan onderzoekers uit Vlaanderen en Nederland een forum bieden waar lopende projecten rond jeugdliteratuur en nieuwe ideeën worden voorgesteld en besproken. Dit gebeurt in de vorm van enkele korte lezingen gevolgd door een discussie onder leiding van een referent, maar natuurlijk ook informeel tijdens de vele gesprekken bij de koffie, lunch en borrel.

 

De studiedag staat ook open voor deelnemers buiten de werkgroep. De kosten verbonden aan de studiedag bedragen 30 euro (de lunch is op eigen kosten) voor de leden van de werkgroep en voor vrienden-van-IBBY (Nederland) en leden van IBBY-Vlaanderen. Voor overige deelnemers zijn de kosten 50 euro.

 

Het programma ziet er als volgt uit.

10.00 – 10.30    Registratie en koffie/thee

10.30 – 10.45    Welkomstwoord en informatie over de nieuwe master Jeugdliteratuur door prof.dr  Helma van Lierop-Debrauwer

10.45 – 11.30    Keynote speech door prof.dr Rita Ghesquière, emeritus hoogleraar Universiteit Leuven: ‘Een wereld van verschil? Onderzoek naar (jeugd)literatuur.’

11.30 – 12.15    Willem van der Meiden: Drie eeuwen kinderbijbels - een eigenwijs genre in de jeugdliteratuur.

12.15 – 13.15    Lunch

13.15 – 14.00    Coosje van der Pol (Universiteit van Tilburg): "Altijd loopt het einde goed af in boeken". Hoe prentenboeken werken en wat kleuters daarvan weten.

14.00 – 14.45    Joke Linders: Waarom biografieën van kinder- en jeugdboekenauteurs geen bij- maar noodzaak zijn. Mijmeringen uit de praktijk.

14.45 – 15.15    Koffie/theepauze

15.15 – 16.00    Britta C. Jung (Rijksuniversiteit Groningen): De schaduw van het verleden – De transnationale representatie van het ‘Derde Rijk’ in de hedendaagse jeugdliteratuur

16.00 – 16.45    Daphne M. Hoogenboezem (Rijksuniversiteit Groningen): Van literatuur tot kindersprookje: Herschrijvingen van de sprookjes van Marie-Catherine d’Aulnoy in Nederland

16.45 – 17.00    Informatie over de 2011-studiedag in Gent

17.00 – 18.00    Borrel

 

Men kan zich voor de studiedag aanmelden bij IBBY-Nederland (IBBY-Nederland@planet.nl). Vergeet niet de volledige adresgegevens. In de ontvangstbevestiging ontvangt men tevens de gegevens van de bank waarop de deelnamekosten overgemaakt kunnen worden.

Middag van het Kinderboek over twee weken

Hier is de uitnodiging voor de Middag van het Kinderboek nog eens, voor degenen die op vakantie waren. Er staat in hoe je toegangskaarten kunt krijgen.

Querido's Poëziejaarboek 3 uit

Deze week heb ik het eerste exemplaar van Querido's Poëziejaarboek 3 opgehaald. Het heet Wie heeft hier met verf lopen smijten?, een titel die afkomstig is uit een gedicht van Gijs van der Hammen, en het omslag is van Martijn van der Linden. Naar de winkel hollen heeft nog geen zin, want daarvoor is het boek iets te vers. Ik denk dat het vanaf eind volgende week in de winkel ligt. Dan krijgen de dichters en de tekenaars die eraan hebben meegedaan het ook toegestuurd. Hier alvast het omslag in vol ornaat.

De herdruk van Querido's Poëziespektakel 2 komt er ook aan, nu het boek een Vlag & Wimpel heeft gewonnen. Het boek was schoon op!

Koninginnen in het gras

Ik heb meer "boeken" geschreven dan er van mijn hand zijn verschenen. De eerste bijvoorbeeld. Die waren niet goed genoeg en verdwenen onder in een la. Maar ook toen ik al schrijver was gebeurde het wel dat ik een manuscript geschreven had dat uiteindelijk sneuvelde. Daar was één boek bij dat ik vlak voor het in productie zou worden genomen terugtrok. Het ging Koninginnen in het gras heten en bestond uit rijmende verhalen over hoe bepaalde spreekwoorden in de wereld zijn gekomen. Alles was klaar, de teksten, de tekeningen en het omslag, en toen begon Leopold-uitgeefster Liesbeth ten Houten te twijfelen. Ze zei: ‘Ik ben bang dat dit boek vergeleken gaat worden met Annie M.G. Schmidt, en ik weet niet hoe je daar dan uit naar voren komt.’

Ik realiseerde me dat ze volkomen gelijk had, durfde de vergelijking niet aan, en trok het boek terug. Dat moet in 1987 of 1988 geweest zijn, dus vrij kort nadat ik was gedebuteerd. Het manuscript verdween in een la, net als de tekeningen, en het omslag raakte zoek.

Later, toen ik wat meer zelfvertrouwen had, heb ik die verzen nog eens bekeken en ik vond toen dat het terecht was dat we het boek niet hebben uitgebracht.

Nu was ik in mijn huis een kast aan het opruimen die ik al in twintig jaar niet aangeraakt heb. Daar lag onder andere een stapel passe-partoutkarton en die wilde ik nou eens naar het oud papier brengen. Ik besloot er nog gauw even doorheen te kijken en wat trof ik in die stapel aan? Juist, het omslag voor Koninginnen in het gras. - Best leuke tekening (klik erop voor een vergroting), maar die lucht erachter is verschrikkelijk voor de typografie!

Openbaar vervoer duurder dan taxi

Dat het openbaar vervoer miljoenen zou verdienen aan de OV-chipkaart, kon iedereen van te voren voorspellen. Enigszins besmuikt moest het GVB, het vervoersbedrijf van Amsterdam, al toegeven dat ze tonnen binnenhalen via mensen die vergeten om uit te checken en het geld dat ze daardoor ten onrechte kwijt zijn niet terugvragen. Voor vier euro neemt menigeen die moeite niet, en dat men dat niet doet bij dat bedrag zal het GVB van te voren wel ingecalculeerd hebben.

Men stelt dat het openbaar vervoer door de OV-chipkaart niet of nauwelijks duurder is geworden, maar een simpel voorbeeld leert dat men jokt.

Woensdag kwamen enkele familieleden naar Amsterdam en we moesten kaartjes kopen voor de tram, omdat de strippenkaart nog steeds wel een nationaal vervoersbewijs is, maar bij nationaal horen Amsterdam en Rotterdam niet, want dat zijn internationale steden, dus daar kun je met de strippenkaart niet meer terecht. We moesten van het Centraal Station naar Artis en dat kost 2 strippen. Ik heb nog een strippenkaart over en die kost 21 euro 60 voor 45 strippen. Dat is 48 cent per strip. Naar Artis kost per persoon 2 strippen, dus voor vier personen zou ik, als we nog met de strippenkaart hadden kunnen reizen, 8 strippen hebben moeten betalen, à 48 cent = 3 euro 84. Maar omdat we niet met die kaart konden reizen, moesten we vier aparte kaartjes kopen. Die kosten per stuk – schrik niet! – 2 euro 60. Voor vier personen waren we dus in plaats van 3,84 maar liefst 10 euro 40 kwijt. Noem dat maar eens ongeveer even duur als met de strippenkaart! Terug hebben we een taxi genomen, omdat de kaartjes maar een uur geldig zijn. Die taxi kostte 7,80. Het is op korte ritten in Amsterdam, als je afhankelijk bent van losse kaartjes en je bent met zijn drietjes of viertjes, dus goedkoper om per taxi te rijden dan per bus of tram.

Overwegingen bij Vlaams contract (slot)

Artikel 11.1 en 8.9 Beëindiging contract

Hoe een auteur precies zijn auteursrecht kan terugkrijgen wordt door lezing van het contract - met name artikel 11.1 – niet geheel duidelijk (kan mede komen doordat we hier in Nederland onvoldoende kennis hebben van de Belgische Auteurswet).

Het artikel over beëindiging verwijst deels terug naar art. 8.9: het ‘terugnamerecht’. De beëindiging vereist sowieso een aantal acties / handelingen van de auteur, waaronder het specificeren van het exploitatierecht dat hij wil beëindigen, en het schrijven van een ‘aangetekende brief met ontvangstmelding’.

 

Het ‘terugnamerecht’ wordt, net als de beëindiging in het Nederlandse modelcontract, onder 8.9 gekoppeld aan de beschikbaarheid van het boek. Als het boek een jaar niet beschikbaar is, mag de auteur in principe opzeggen. De beschikbaarheid voor het publiek is in Nederland gedefinieerd als zijnde ‘in boekvorm’, waaronder printing on demand (pod) en e-boek niet vallen. Deze beëindigingsmogelijkheid is reëel en komt in de praktijk veel voor.

In de Vlaamse variant, in de een-na-laatste zin van de eerste alinea onder 8.9 worden e-boek of pod niet uitgesloten. Dat kan betekenen, dat als een boek niet meer in een bepaalde oplage beschikbaar is, de uitgever een pod kan maken of een e-boek, deze aan de consument ter beschikking kan stellen, waarmee de beëindiging weer voor een periode kan worden afgehouden.

Overigens ligt er wel, ook naar Nederlands voorbeeld, een beëindigingsgrond in een gering exploitatieresultaat.

Het Vlaamse modelcontract gaat er bovendien steeds vanuit dat er per ‘welbepaalde exploitatiewijze’ opgezegd wordt. De auteur krijgt dus, zo lijkt het, in geen geval al zijn exploitatierechten in een keer terug, maar moet steeds apart aantonen dat er een ‘terugnamerecht’ is op een bepaalde exploitatiewijze.

Overwegingen bij Vlaams contract (3)

Artikel 1 en 3 Licentie

Naast de overdracht worden bepaalde andere rechten exclusief aan de uitgever in licentie gegeven. Dit zijn ‘publieke mededeling’ (opvoeringen, voordrachten, uitzendingen) en ‘merchandising’.

De licentie geldt voor de gehele wereld voor zeven jaar, waarna deze stilzwijgend wordt verlengd met telkens twee jaar, tenzij een van de partijen opzegt.

 

Artikel 1 en 4 Optie

De uitgever heeft hierin een exclusief optierecht geregeld voor exploitatiewijzen die door de auteur uit de overdracht zijn gehouden, of die in dat artikel niet genoemd zijn. Als optie in het ‘optieartikel’ is bovendien opgenomen dat de auteur ook zijn in de komende jaren te maken werk in optie geeft aan de uitgever.

De uitgever verkrijgt hier een optierecht waartegenover geen enkele verplichting zijnerzijds bestaat. In de Toelichting bij artikel 3 is opgenomen dat de VAV geen voorstander is van dit optierecht, maar dat het voor sommige uitgevers een breekpunt was, en derhalve toch in het modelcontract is opgenomen. 

 

Artikel 6 Vergoedingen

Een positief punt is dat in artikel 6 de royalty is gekoppeld aan de verkoopprijs van het boek (de door de uitgever vastgestelde prijs). In België is er geen vaste boekenprijs. Wel wordt de btw (‘en andere heffingen’) afgetrokken van die verkoopprijs.

De richtpercentages en staffel (= oplopend percentage bij meer verkoop) die in de Toelichting bij artikel 6 staan zijn vrijwel letterlijk overgenomen uit de Toelichting bij het Nederlandse contract. De percentages zijn zelfs hoger, er wordt voor de eerste 4.000 exemplaren een percentage van 10% tot 12,5% genoemd. In de inleidende passage staat wonderlijkerwijs dat het Europese recht niet toestaat dat royaltypercentages in het contract worden opgenomen. Weten de Belgen misschien meer dan wij?

Vervolgens spreekt de VAV een advies uit over ‘tarieven’ (waarmee percentages worden bedoeld) en daaronder staat dat VAV en VUV deze tarieven overeen zijn gekomen. Helemaal onderaan staat dan weer dat uitgevers niet verplicht zijn om zich eraan te houden.

Of de percentages adviezen zijn (eenzijdig) of toch overeengekomen (tweezijdig) is dus niet helemaal duidelijk, of is het een overeengekomen adviespercentage? Het is in elk geval een redelijke royalty. 

 

Morgen slot.

Overwegingen bij Vlaams contract (2)

Artikel 1 en 2 Overdracht

Wat heel duidelijk in artikel 1 van het contract staat is: ‘overdracht van rechten’. Ook in de Toelichting.

Toch lijkt de overdracht soms op een licentie, omdat er in artikel 2, in de inleiding, staat: ‘deze overdracht doet geen afbreuk aan het terugnamerecht van de auteur’. En omdat er in de Toelichting, bij artikel 1.1, sprake is van de ‘omvang van de licentie’, waarna vervolgens staat dat de ‘primaire exploitatie’, waaronder in dit contract kennelijk uitsluitend uitgave in boekvorm valt, ‘volledig wordt overgedragen’ aan de uitgever.

Omdat het contract in elk geval een duidelijk onderscheid maakt tussen ‘overdracht’ en ‘exclusieve licentie’ ziet het ernaar uit dat toch echt overdracht wordt bedoeld waar overdracht staat, en een overdracht heeft nu eenmaal heel andere juridische consequenties dan een licentieverstrekking.

Een overdracht kan namelijk alleen bij schriftelijke akte plaatsvinden. Ondertekening door de auteur van het onderhavige modelcontract betekent de overdracht van het auteursrecht aan de uitgever, niet alleen van het ‘primaire recht’, maar ook van afgeleide rechten (vertalingen, bewerkingen, het e-boek en de uitlening van het e-boek), zie artikel 2.1, alsmede de Toelichting bij dat artikel. 

In een zinnetje onderaan artikel 2.1 staat ook nog eens: ‘Tenzij uitdrukkelijk anders bepaald, geldt deze overdracht voor alle vermelde exploitatiewijzen voor de gehele wereld en voor de volledige duur van auteursrechtelijke bescherming van het werk’.

De auteur draagt met dit modelcontract een aantal exploitatierechten over aan de uitgever. Als je je fiets verkoopt, is die niet meer van jou. Al behoud je, in het geval van het auteursrecht wel de mogelijkheid van verzet tegen verminking van je werk. Dat heb je bij je fiets natuurlijk niet. Verder ben je je fiets (je auteursrecht) nog steeds kwijt.

Wat de inkomsten van de auteur betreft: voor exploitaties die niet in dit contract geregeld zijn, of die verder gaan dan wat er is geregeld, valt een vergoeding dus maar af te wachten. Ook is het de vraag of je je rechten ooit nog terugkrijgt. Wil de auteur zijn rechten terughebben, dan is opnieuw een akte nodig, ofwel een separate handtekening van de uitgever. (overigens, ik heb de Belgische Auteurswet erop nageslagen, die toch wel weer anders in elkaar steekt dan de Nederlandse, en daarin staat: “Ten aanzien van de auteur worden alle contracten schriftelijk bewezen.” Dit kan betekenen dat het in België zo werkt dat je als auteur toch via het ‘terugnamerecht’ in het contract je rechten terug kunt verwerven en dat daar geen separate handtekening van de uitgever voor is vereist.)

 

Morgen meer.

Noordhoff ziet ruimte voor homoseksualiteit

Noordhoff uitgevers gaat schrijvers van leermiddelen vragen rekening te houden met andere samenleefvormen dan die tussen man en vrouw alleen. Klinkt goed, maar ik moet nog zien dat het gebeurt. Mij staat nog vers in het geheugen dat de uitgeverij, die toentertijd Wolters-Noordhoff heette en een andere directeur had, een boek van mij afwees omdat ik het woord 'piemel' weigerde te veranderen in 'plasser'. De reden van afwijzing was dat met name mensen met een christelijke achtergrond aanstoot zouden kunnen nemen aan het woord 'piemel' en dat moest tegen elke prijs vermeden worden. Dat was nota bene in een tijd dat religie vrijwel geen rol speelde in het maatschappelijk debat. Dat is nu wel anders. Het is prijzenswaardig dat de huidige directeur zich kennelijk minder laat leiden door angst, maar ik geloof het pas als ik het zíé.

Overwegingen bij Vlaams contract (1)

De Vlaamse auteur Peter Van Olmen vroeg: ‘Als een overdracht van rechten ipv een licentie zo slecht is, waarom heeft de Vlaamse Auteursvereniging dan net een modelcontract voor Vlaanderen opgesteld dat zo goed als alle rechten overdraagt?’

Ik heb een expert gevraagd om eens te kijken naar dat nieuwe contract. Dat heeft onderstaande beschouwing opgeleverd, die overigens niet getoetst is aan de Belgische wetgeving.

Hier is deel 1 van een vierdelige serie die duidelijk maakt dat het Vlaamse contract mogelijk te wensen overlaat. Het contract kan in zijn geheel hier ingezien worden:

http://www.boek9.nl/?//Vlaams+modelcontract+uitgevers+en+auteurs////26198/

Algemeen

Het Vlaamse modelcontract blinkt niet uit in helderheid. Althans, soms is moeilijk te begrijpen wat er staat, of wat er bedoeld wordt. Terwijl helderheid in contractuele afspraken een van de belangrijkste dingen is als je iets maakt dat voor iedereen – alle schrijvers – te gebruiken moet zijn. En wat ook nog eens door de schrijversvereniging wordt geadviseerd.

De Toelichting bij het contract voegt (of licht) ook lang niet in alle gevallen iets toe. Soms wordt er gewoon herhaald wat er in het artikel zelf staat (zie artikel 2). Een ander voorbeeld is artikel 8.9, het ‘terugnamerecht’, dat nogal essentieel is vanwege de in het contract opgenomen overdracht.

In het artikel (8.9 dus) is sprake van een termijn van zes maanden waarna een auteur bepaalde exploitatierechten kan terugkrijgen, in de Toelichting is sprake van een termijn van drie maanden.

Morgen meer over artikel 1 en 2.

Filmpje Masaccio

Hier is het tweede filmpje (zie voor het eerste een paar dagen geleden). Ik heb nu stills van het boek ingevoegd, vóór en ná het praatje, maar niet ertussendoor, want dat kan ik niet (omdat het geluid dan ook onderbroken wordt en ik kan dat probleem nog niet oplossen) en ik vind het ook leuker om zo'n filmpje in één keer op te nemen.

Uitnodiging Middag van het Kinderboek 2010

Klik op het plaatje voor een vergroting!

De cijfers

Uit een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau zou blijken dat 27% van de Nederlandse bevolking seks tussen mannen walgelijk vindt. Dat is bijna één op elke vier Nederlanders. Maar wat héb je aan dat getal als je niet weet hoeveel mensen seks in het algemeen walgelijk vinden? Daarover staat niets in de Gay Krant. Er staat wel in dat een inburgerende Zuid-Amerikaan te horen kreeg dat hij beter zijn homoseksualiteit kon verbergen, omdat de meeste andere inburgeringscursisten islamitisch waren en niet gediend van homo's. Maar wat er dan weer niet bij staat is of dat van bovenaf opgelegd beleid is en of inburgerende mensen over de Nederlandse samenleving te horen krijgen dat het recht om te geloven in wat je wilt prevaleert boven het recht om te zijn wat je bent. Dáár zijn volgens mij geen onderzoeken naar.